Polskie akty urodzenia w internecie za darmo: gdzie ich szukać

Większość polskich ksiąg parafialnych i akt stanu cywilnego sprzed lat dwudziestych XX wieku jest zeskanowana i dostępna bez opłat. Leżą jednak na kilku stronach, prowadzonych przez różne instytucje i obejmujących różne miejsca. Niżej opisujemy te, z których korzystamy w swojej pracy: co jest na każdej z nich i od czego zacząć.

Każdy fakt na tej stronie sprawdziliśmy na samych stronach 23 października 2026 r. Liczby rekordów zmieniają się tam codziennie.

1. Które lata w ogóle mogą być w sieci

Urząd stanu cywilnego przechowuje akty urodzenia przez 100 lat, a akty małżeństwa i zgonu przez 80 lat, licząc od końca roku, w którym sporządzono akt. W ciągu dwóch lat od upływu tego czasu przekazuje księgi do archiwum państwowego. Tak mówi art. 28 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego z 2014 r.

W 2026 r. księga urodzeń może więc być w archiwum tylko wtedy, gdy zamknięto ją w 1925 r. albo wcześniej, a księga ślubów lub zgonów, gdy zamknięto ją w 1945 r. albo wcześniej. Skanowanie przychodzi jeszcze później, dlatego wielu ksiąg z lat dwudziestych nie ma jeszcze w sieci. Po młodsze akty pisze się do urzędu stanu cywilnego.

Osobną sprawą są księgi z dawnych ziem wschodnich, dziś na Ukrainie, Białorusi i Litwie. Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie ma około 8 500 starszych ksiąg z tych ziem. Inne leżą w archiwach tamtych państw, na przykład w Litewskim Państwowym Archiwum Historycznym w Wilnie. Młodsze przechowuje Urząd Stanu Cywilnego m.st. Warszawy i oddaje je do AGAD, gdy minie ich czas.

2. Ustal, w którym zaborze leżała wieś

Od 1795 do 1918 r. ziemie polskie były podzielone między Rosję, Prusy i Austrię. W każdym zaborze akty wyglądają inaczej i gdzie indziej się je przechowuje.

Jeśli amerykański spis ludności albo lista pasażerów podaje jako miejsce urodzenia Rosję albo „Russian Poland”, przodek pochodził z zaboru rosyjskiego, czyli z Polski centralnej z Warszawą, Łodzią i Lublinem.

Zabór rosyjski (Królestwo Polskie): od 1808 r. proboszcz prowadził akta stanu cywilnego, które były zarazem księgą kościelną i urzędową. Pisano je po polsku w formie krótkiej opowieści („Działo się we wsi...”). Od 1868 r. są po rosyjsku, często z dwiema datami, według kalendarza rosyjskiego i naszego.
Zabór pruski (Poznańskie, Pomorze, Śląsk): od 1 października 1874 r. każde urodzenie, ślub i zgon zapisywał urząd stanu cywilnego (Standesamt) na niemieckich drukach. Księgi parafialne prowadzono nadal obok nich.
Zabór austriacki (Galicja z Krakowem, Rzeszowem, Przemyślem i Lwowem): księgi parafialne były zarazem aktami stanu cywilnego. Prowadzono je po łacinie, w rubrykach, z czasem także po polsku.

3. Szukaj w Archiwach: skany archiwów państwowych

Szukaj w Archiwach (szukajwarchiwach.gov.pl) prowadzi Narodowe Archiwum Cyfrowe dla archiwów państwowych. 23 października 2026 r. strona podawała 122 instytucje i 89 milionów skanów. Korzystanie jest bezpłatne i nie wymaga konta. Strona ma wersję polską, angielską, rosyjską i niemiecką.

Wyszukiwarka pokazuje księgi, nie osoby. Szuka się miejscowości, otwiera zespół akt i przegląda skany strona po stronie. Wykaz akt metrykalnych podaje liczbę skanów każdego zespołu i przy wielu wciąż stoi 0.

Nazwę miejscowości parafialnej trzeba wpisać z polskimi literami. Strona ma zabezpieczenie przed automatami, więc gdy się nie otwiera, warto spróbować w innej przeglądarce.

4. Geneteka: indeks nazwisk

Genetekę (geneteka.genealodzy.pl) prowadzi Polskie Towarzystwo Genealogiczne. Wolontariusze przepisują do niej nazwiska z ksiąg. 23 października 2026 r. miała 68 451 397 wpisów z 6 294 parafii z całej Polski oraz z części Ukrainy, Białorusi i Litwy.

Geneteka podaje rok, numer aktu i parafię, a nie obraz. Mając te trzy dane, szybko znajdziesz stronę w skanach. Dwie opcje wyszukiwania są szczególnie przydatne: szukanie w parafiach w promieniu 15 km i szukanie pary małżonków razem.

5. Metryki: skany Polskiego Towarzystwa Genealogicznego

Metryki (metryki.genealodzy.pl) to własna biblioteka skanów towarzystwa, 14 202 508 zdjęć 23 października 2026 r. Przegląda się ją według województwa, potem powiatu i parafii.

6. FamilySearch: darmowe konto i część zablokowanych filmów

FamilySearch ma mikrofilmy wielu polskich ksiąg. Do oglądania potrzebne jest darmowe konto (od 13 grudnia 2017 r.). W katalogu szuka się miejscowości, a potem otwiera filmy parafii.

Zwróć uwagę na ikonę aparatu przy każdym filmie. Zwykły aparat oznacza, że film obejrzysz w domu. Aparat ze znakiem ostrzeżenia oznacza ograniczenia, a niektóre filmy otwierają się tylko w ośrodku FamilySearch albo w bibliotece współpracującej.

7. Strony regionalne

Niektóre regiony mają własne indeksy, prowadzone przez miejscowe towarzystwa. Dla swojego terenu bywają pełniejsze niż Geneteka.

BaSIA (basia.famula.pl) dla Wielkopolski: 6 761 761 rekordów z odnośnikami do skanów, bezpłatnie, po polsku, angielsku, niemiecku i francusku.
PomGenBaza (ptg.gda.pl) Pomorskiego Towarzystwa Genealogicznego dla Pomorza i Kaszub: 6 765 292 wpisy.
Lubgens (lubgens.eu) dla Lubelszczyzny: indeks parafii kilku wyznań, tylko po polsku.
AGAD (agad.gov.pl) dla Galicji Wschodniej i Wołynia: około 8 500 ksiąg metrykalnych, głównie z dawnych województw lwowskiego, stanisławowskiego, tarnopolskiego i wołyńskiego, ze skanami na własnej stronie i w Szukaj w Archiwach.
epaveldas (epaveldas.lt) dla Litwy: księgi metrykalne Litewskiego Państwowego Archiwum Historycznego wśród ponad 710 tysięcy obiektów.

8. Gdzie ludzie najczęściej utykają

W pytaniach na forach genealogicznych wracają te same kłopoty. Oto najczęstsze i to, co zwykle pomaga.

Akt jest po rosyjsku. Od 1868 r. większość ksiąg z Polski centralnej pisano odręcznie cyrylicą. Nazwiska zwykle da się odczytać, gdy zna się litery, a numer aktu stoi na marginesie zwykłymi cyframi.
Nikt nie wie, która parafia. Wieś i jej kościół często leżały w różnych miejscowościach. Wpisz nazwę wsi w Genetece z opcją 15 km i sprawdź parafie, które pokaże.
Nazwisko wygląda inaczej. Szukaj bez polskich liter, z jedną zmienioną literą i w formie żeńskiej (Kowalska przy Kowalskim). Imiona rodziców pozwolą sprawdzić, czy to ta sama rodzina.
Indeks ma nazwisko, ale nie ma skanu. Księga może być zeskanowana na innej stronie albo tylko na filmie FamilySearch. Zanim zrezygnujesz, sprawdź Szukaj w Archiwach, Metryki i katalog FamilySearch.

9. Księgi, które przeczytaliśmy sami

Nasz katalog ma 150 714 skanów w 521 jednostkach, w większości z Litewskiego Państwowego Archiwum Historycznego w Wilnie i z filmów FamilySearch. Obejmują parafie wokół Wilna i Święcian, ziemię dobrzyńską koło Rypina w zaborze rosyjskim oraz Kaszuby. Dla innych regionów, także Galicji, pracujemy na skanach samych archiwów.

Słowa z katalogów, które warto znać

akta stanu cywilnego: tak nazywa się większość zespołów z księgami
urodzenia, małżeństwa, zgony: trzy rodzaje ksiąg
parafia rzymskokatolicka: parafia katolicka obrządku łacińskiego
księga: jeden tom aktów z danego roku albo lat
zespół: wszystkie księgi jednej parafii albo urzędu
sygnatura: numer księgi w archiwum
skan: zdjęcie jednej strony księgi
Urząd Stanu Cywilnego (USC): urząd, który dziś prowadzi rejestr

Utknąłeś na jednym akcie?

Napisz nam nazwisko, lata i nazwę wsi w takiej postaci, w jakiej pamięta ją rodzina. Ocena wstępna jest bezpłatna. Jeśli akt jest w zeskanowanej księdze, znajdziemy go i wyślemy wycinek ze skanu, tekst w języku oryginału, tłumaczenie i sygnaturę archiwalną.

Napisz do nas