Dlaczego 11 listopada? Piłsudscy byli chrzestnymi w naszej rodzinie
Rodzina Józefa Piłsudskiego trzymała do chrztu troje dzieci z naszej rodziny: w 1862 roku dziadek i przyszła matka Marszałka, w 1865 roku jego ojciec, w 1877 roku jego siedmioletni brat Adam. Wszystkie trzy akty są w księgach chrztów parafii Sorokpol pod Wilnem. 10 listopada 1918 roku Piłsudski wrócił do Warszawy z Magdeburga, a następnego dnia Rada Regencyjna oddała mu dowództwo nad wojskiem. Ten dzień Polska obchodzi jako Święto Niepodległości.
Tło historyczne
Cały film o Piłsudskich przy chrzcielnicy w Powiewiórce, z aktami i mapami z tamtych lat, jest na naszym kanale.
Jedenastego listopada 1918 roku Rada Regencyjna oddała Piłsudskiemu dowództwo nad wojskiem. Sejm ustanowił ten dzień świętem państwowym ustawą z 23 kwietnia 1937 roku.
Dokumenty z filmu
To są prawdziwe skany z archiwów, które widać w filmie. Pod każdym jest sygnatura, więc każdy może sam sprawdzić źródło.
Akt Józefa to trzeci wiersz od góry. Ojciec chrzestny, „Іозефъ Пилсудскій”, stoi w ostatniej rubryce po prawej.
Tekst oryginalny (rosyjski): Тысяча восемь сотъ шестьдесятъ пятого года Апреля девятого дня въ Сорокпольскомъ Римско-Католическомъ Костелѣ окрещенъ младенецъ по имяни Іозефъ Ксендзомъ Томашемъ Волинскимъ съ совершеніемъ всѣхъ обрядовъ Таинства. Дворянъ Томаша и Маріанны урожденной Долматувны Валентиновичовъ Законныхъ Супру: Сынъ родившійся сего года 3 Апреля въ Зуловѣ Сорокпольскаго прихода. Воспріемниками были Дворянъ Іозефъ Пилсудскій съ Юліею Пилсудскою дѣвицею.
Po polsku: Roku tysiąc osiemset sześćdziesiątego piątego, dnia dziewiątego kwietnia, w sorokpolskim rzymskokatolickim kościele ksiądz Tomasz Woliński ochrzcił niemowlę imieniem Józef z dopełnieniem wszystkich obrzędów sakramentu. Syn szlachty Tomasza i Marianny z domu Dołmat, prawych małżonków Walentynowiczów, urodzony tego roku 3 kwietnia w Zułowie w parafii sorokpolskiej. Rodzicami chrzestnymi byli szlachcic Józef Piłsudski i panna Julia Piłsudska.
Na wycinku są trzy akty. Akt Antoniego to środkowy wiersz: po lewej data i chrzest, po prawej rodzice i chrzestni.
Tekst oryginalny (rosyjski): Тысяча Восемь Сотъ Шестьдесятъ Второго Года Марта Шеснадцатого дня, въ Сорокпольской Приходской Римско Католической Церкви, Окрещенъ младенецъ по имяни Антони. Преподобнымъ Отцемъ Томашемъ Волинскимъ, Настоятелемъ оной Церкви, съ совершеніемъ всѣхъ Обрядовъ Таинства. Благородныхъ Тадеуша и Урш[у]ли урожденной Пуцятовны Марковичовъ, Законныхъ Супруговъ Сынъ, родившійся 14. дня Марта въ Застѣнкѣ Опкортахъ, сегоже Года Сорокпольского прихода. Воспріемниками были Помѣщикъ Свенцянского Уѣзда Презыдентъ, Благородный Антони Биллевичъ съ Благородною Девицею Маріею Билевичъ.
Po polsku: Roku tysiąc osiemset sześćdziesiątego drugiego, dnia szesnastego marca, w sorokpolskim rzymskokatolickim kościele parafialnym ochrzczono niemowlę imieniem Antoni. Ochrzcił wielebny ojciec Tomasz Woliński, proboszcz tego kościoła, z dopełnieniem wszystkich obrzędów sakramentu. Syn szlachetnie urodzonych Tadeusza i Urszuli z Puciatów Markowiczów, prawych małżonków, urodzony 14 marca tegoż roku w zaścianku Obkorty parafii sorokpolskiej. Rodzicami chrzestnymi byli ziemianin powiatu święciańskiego, prezydent, szlachetnie urodzony Antoni Billewicz ze szlachetnie urodzoną panną Marią Billewicz.
Akt Anny to pierwszy wiersz pod napisem „Мѣсяцъ Августъ”, czyli miesiąc sierpień. Ojciec chrzestny, „Адамъ Пилсудскій”, stoi w ostatniej rubryce po prawej.
Tekst oryginalny (rosyjski): Тысяча восемьсотъ семдесятъ седьмого года Августа 14 дня въ Приходскомъ Римско-Католическомъ Костелѣ Сорокполя окрещенъ младенецъ по имени Анна Ксендзомъ Томашемъ Волинскимъ съ совершеніемъ всѣхъ обрядовъ Таинства. Дворянъ Томаша и Маріи изъ Долматовъ Валентиновичовъ Закон: супр: дочь родившаяся сего года и мѣсяца 9 дня въ Деревни Войткунахъ Прихода Свенцянскаго. Воспріемниками были Дворяне: Адамъ Пилсудскій съ Зофіею Потоцкою дѣвицею.
Po polsku: Roku tysiąc osiemset siedemdziesiątego siódmego, dnia 14 sierpnia, w rzymskokatolickim kościele parafialnym w Sorokpolu ksiądz Tomasz Woliński ochrzcił niemowlę imieniem Anna z dopełnieniem wszystkich obrzędów sakramentu. Córka szlachty Tomasza i Marii z Dołmatów, prawych małżonków Walentynowiczów, urodzona tego roku i miesiąca 9 dnia we wsi Wojtkuny w parafii święciańskiej. Rodzicami chrzestnymi byli szlachcic Adam Piłsudski i szlachcianka panna Zofia Potocka.
Akt Józefa Piłsudskiego to górny wiersz, tuż pod drukowanym nagłówkiem tabeli. W rubrykach po lewej: urodzony 23 listopada, ochrzczony 3 grudnia.
Tekst oryginalny (rosyjski): Тысяча восемь сотъ шестьдесятъ Седьмого года Декабря третьяго дня въ Костелѣ Римско-Католическомъ Сорокполь Окрещенъ младенецъ по Именамъ Іозефъ Клеменсъ Ксендзомъ Томашемъ Волинскимъ Настоятелемъ тогожъ Костела съ Совершеніемъ всѣхъ обрядовъ таинства. Благородныхъ Іозефа и Маріи урожденной Биллевичевной Пилсудскихъ Законныхъ Супруговъ Сынъ, родившійся сего Года Ноября 23 дня въ Мызѣ Зуловѣ Прихода Сорокполя. Воспріемниками были Благородные: Іозефъ Марциновскій съ Констанціею Рогальскою.
Po polsku: Roku tysiąc osiemset sześćdziesiątego siódmego, dnia trzeciego grudnia, w kościele rzymskokatolickim w Sorokpolu ksiądz Tomasz Woliński, proboszcz tego kościoła, ochrzcił niemowlę imionami Józef Klemens z dopełnieniem wszystkich obrzędów sakramentu. Syn szlachetnie urodzonych Józefa i Marii z domu Billewicz, prawych małżonków Piłsudskich, urodzony tego roku 23 listopada we dworze Zułów w parafii Sorokpol. Rodzicami chrzestnymi byli szlachetnie urodzeni Józef Marcinowski z Konstancją Rogalską.
Co mówi lektor
Rodzina Józefa Piłsudskiego
trzymała do chrztu dzieci z naszej rodziny.
Znaleźliśmy to w starych księgach,
szukając naszych przodków.
W 1865 roku chrzestnym był ojciec Marszałka.
Trzy lata wcześniej dziecko z naszej rodziny trzymali do chrztu dziadek i przyszła matka Marszałka.
W 1877 roku chrzestnym był siedmioletni brat Marszałka, Adam.
Mamy na to trzy akty chrztu z parafii Sorokpol pod Wilnem.
W tym samym drewnianym kościele w grudniu 1867 roku
chrzest przyjął sam Józef.
Pięćdziesiąt jeden lat później,
dziesiątego listopada 1918 roku,
wrócił do Warszawy z niemieckiego więzienia w Magdeburgu.
Następnego dnia Niemcy podpisały rozejm
i wielka wojna się skończyła.
Polacy po ponad stu latach zaborów mogli znów rządzić sami.
Rada Regencyjna, która rządziła wtedy w Warszawie,
oddała Piłsudskiemu dowództwo nad wojskiem.
Ten dzień
Polska obchodzi do dziś jako Święto Niepodległości.
W naszej rodzinie mówiło się tylko, że Piłsudscy byli sąsiadami.
Dziś wiemy więcej.
Nazwisko Piłsudskich
zapisano w naszych księgach chrztów
obok imion naszych krewnych.
Dlatego jedenasty listopada
znaczy dla nas trochę więcej.
Czy w twojej rodzinie też krąży opowieść, której nikt jeszcze nie sprawdził?
Napisz w komentarzu. Ex Archivis.
Sprawdzamy, skąd pochodzi twoja rodzina.
Źródła
- Księgi chrztów parafii Sorokpol, 1862 akt 20 i 1865 akt 23 (Litewskie Państwowe Archiwum Historyczne w Wilnie, 772/1/7)
- Księgi chrztów parafii Sorokpol, 1867 akt 53 i 1877 akt 42 (Litewskie Państwowe Archiwum Historyczne w Wilnie, 772/1/8)
- IPN, Przystanek Historia, „Listopadowy przełom”
Sceny oznaczone napisem „Inscenizacja” są rekonstrukcją. Dokumenty są prawdziwe.
Chcesz sprawdzić swoją rodzinę?
Napisz, skąd pochodzili Twoi przodkowie. Odpowiemy, do którego roku sięgają źródła tej okolicy.