Matka Piłsudskiego matką chrzestną. Sorokpol, 1862
W 1862 roku dwudziestoletnia panna Maria Billewicz trzymała do chrztu młodszego brata naszego prapradziadka Bolesława. Pięć lat później urodziła syna, Józefa Piłsudskiego.
Tło historyczne
Kim była matka Marszałka, zanim została Piłsudską?
Maria Billewiczówna urodziła się w 1842 roku. Jej matka zmarła, gdy dziewczynka miała około czterech lat, a ojciec ożenił się ponownie. Wychowywał ją dziadek, emerytowany prezes sądu w Wilnie.
Była bogatą dziedziczką. W posagu wniosła mężowi kilka majątków, wśród nich Zułów.
Za Józefa Wincentego Piłsudskiego wyszła w kwietniu 1863 roku, trzy miesiące po wybuchu powstania styczniowego. Jej mąż był w powstaniu komisarzem powstańczego rządu.
Urodziła dwanaścioro dzieci i uczyła je w domu polskiej historii i literatury. Po pożarze dworu w Zułowie rodzina przeniosła się do Wilna, a synowie poszli do rosyjskiego gimnazjum. Za mówienie tam po polsku groziły kary.
Zmarła w 1884 roku. Józef miał wtedy szesnaście lat.
W akcie z 1862 roku ksiądz zapisał ją jeszcze jako pannę: Девицею Маріею Билевичъ.
Dokumenty z filmu
To są prawdziwe skany z archiwów, które widać w filmie. Pod każdym jest sygnatura, więc każdy może sam sprawdzić źródło.
Na wycinku są trzy akty. Akt Antoniego to środkowy wiersz: po lewej data i chrzest, po prawej rodzice i chrzestni.
Tekst oryginalny (rosyjski): Тысяча Восемь Сотъ Шестьдесятъ Второго Года Марта Шеснадцатого дня, въ Сорокпольской Приходской Римско Католической Церкви, Окрещенъ младенецъ по имяни Антони. Преподобнымъ Отцемъ Томашемъ Волинскимъ, Настоятелемъ оной Церкви, съ совершеніемъ всѣхъ Обрядовъ Таинства. Благородныхъ Тадеуша и Урш[у]ли урожденной Пуцятовны Марковичовъ, Законныхъ Супруговъ Сынъ, родившійся 14. дня Марта въ Застѣнкѣ Опкортахъ, сегоже Года Сорокпольского прихода. Воспріемниками были Помѣщикъ Свенцянского Уѣзда Презыдентъ, Благородный Антони Биллевичъ съ Благородною Девицею Маріею Билевичъ.
Po polsku: Roku tysiąc osiemset sześćdziesiątego drugiego, dnia szesnastego marca, w sorokpolskim rzymskokatolickim kościele parafialnym ochrzczono niemowlę imieniem Antoni. Ochrzcił wielebny ojciec Tomasz Woliński, proboszcz tego kościoła, z dopełnieniem wszystkich obrzędów sakramentu. Syn szlachetnie urodzonych Tadeusza i Urszuli z Puciatów Markowiczów, prawych małżonków, urodzony 14 marca tegoż roku w zaścianku Obkorty parafii sorokpolskiej. Rodzicami chrzestnymi byli ziemianin powiatu święciańskiego, prezydent, szlachetnie urodzony Antoni Billewicz ze szlachetnie urodzoną panną Marią Billewicz.
Akt Józefa Piłsudskiego to górny wiersz, tuż pod drukowanym nagłówkiem tabeli. W rubrykach po lewej: urodzony 23 listopada, ochrzczony 3 grudnia.
Tekst oryginalny (rosyjski): Тысяча восемь сотъ шестьдесятъ Седьмого года Декабря третьяго дня въ Костелѣ Римско-Католическомъ Сорокполь Окрещенъ младенецъ по Именамъ Іозефъ Клеменсъ Ксендзомъ Томашемъ Волинскимъ Настоятелемъ тогожъ Костела съ Совершеніемъ всѣхъ обрядовъ таинства. Благородныхъ Іозефа и Маріи урожденной Биллевичевной Пилсудскихъ Законныхъ Супруговъ Сынъ, родившійся сего Года Ноября 23 дня въ Мызѣ Зуловѣ Прихода Сорокполя. Воспріемниками были Благородные: Іозефъ Марциновскій съ Констанціею Рогальскою.
Po polsku: Roku tysiąc osiemset sześćdziesiątego siódmego, dnia trzeciego grudnia, w kościele rzymskokatolickim w Sorokpolu ksiądz Tomasz Woliński, proboszcz tego kościoła, ochrzcił niemowlę imionami Józef Klemens z dopełnieniem wszystkich obrzędów sakramentu. Syn szlachetnie urodzonych Józefa i Marii z domu Billewicz, prawych małżonków Piłsudskich, urodzony tego roku 23 listopada we dworze Zułów w parafii Sorokpol. Rodzicami chrzestnymi byli szlachetnie urodzeni Józef Marcinowski z Konstancją Rogalską.
Akt Zofii to dolny wiersz wycinka. Rubryka z chrzestnymi stoi na skanie dalej w prawo, poza kadrem, więc jej tu nie przepisujemy.
Tekst oryginalny (rosyjski): Тысяча восемь сотъ шестьдесятъ третьяго года Августа одиннадцатаго дня въ Сорокпольскомъ Римско Католическомъ Приходскомъ Костелѣ окрещенъ младенецъ по имени Зофія Ксендзомъ Томашемъ Волинскимъ съ совершеніемъ всѣхъ обрядовъ таинства. Дворянъ Антонія и Маріи урожденной Долматовны Валентиновичовъ законныхъ супруговъ дочь родившаяся сего года Августа 7 дня въ Мызѣ Зуловѣ Сорокпольскаго Прихода.
Po polsku: Roku tysiąc osiemset sześćdziesiątego trzeciego, dnia jedenastego sierpnia, w sorokpolskim rzymskokatolickim kościele parafialnym ksiądz Tomasz Woliński ochrzcił niemowlę imieniem Zofia z dopełnieniem wszystkich obrzędów sakramentu. Córka szlachty Antoniego i Marii z domu Dołmat, prawych małżonków Walentynowiczów, urodzona tego roku 7 sierpnia we dworze Zułów w parafii sorokpolskiej.
Co mówi lektor
Matka Józefa Piłsudskiego
była matką chrzestną w naszej rodzinie.
Znaleźliśmy to w starych księgach, szukając naszych przodków.
To nasze drzewo.
Tutaj babcia Alina.
Jej dziadkowie,
Bolesław i Zofia,
to nasi prapradziadkowie.
Rok
1862.
Ksiądz chrzci młodszego brata Bolesława.
Do chrztu trzyma go dwudziestoletnia panna z pobliskiego dworu w Zułowie.
Nazywa się
Maria Billewicz.
Rok później Maria wychodzi za mąż
i od tej pory nazywa się
Piłsudska.
Tego samego lata w jej majątku w Zułowie
rodzi się Zofia.
To ta sama Zofia z naszego drzewa.
Cztery lata później, w dworze w Zułowie,
Maria rodzi syna.
To Józef Piłsudski,
przyszły Marszałek.
Urodziła dwanaścioro dzieci.
Uczyła je polskiej historii i literatury.
Jedno z nich w 1918 roku
stanęło na czele wolnej Polski.
W naszej rodzinie
nikt nie wiedział,
że to
ona trzymała do chrztu brata Bolesława.
Jaką opowieść o przodkach słyszałeś w domu?
Napisz w komentarzu. Ex Archivis.
Sprawdzamy, skąd pochodzi twoja rodzina.
Źródła
- Księga chrztów parafii Sorokpol, 1862, akt 20 (Litewskie Państwowe Archiwum Historyczne w Wilnie, 772/1/7)
- Księga chrztów parafii Sorokpol, 1863, akt 46 (Litewskie Państwowe Archiwum Historyczne w Wilnie, 772/1/7)
- Księga chrztów parafii Sorokpol, 1867, akt 53 (Litewskie Państwowe Archiwum Historyczne w Wilnie, 772/1/8)
Sceny oznaczone napisem „Inscenizacja” są rekonstrukcją. Dokumenty są prawdziwe.
Ten film w mediach społecznościowych
Chcesz sprawdzić swoją rodzinę?
Napisz, skąd pochodzili Twoi przodkowie. Odpowiemy, do którego roku sięgają źródła tej okolicy.