Ochrzczony tam, gdzie Piłsudski. Po 70 latach wrócił do Powiewiórki
W styczniu 1956 roku nasz ojciec przyjął chrzest w drewnianym kościele w Powiewiórce pod Wilnem, tym samym, w którym w 1867 roku ochrzczono Józefa Piłsudskiego. W czerwcu 2026 roku, po siedemdziesięciu latach, wrócił tam i stanął przy chrzcielnicy Marszałka. Dopiero potem przeczytaliśmy stare księgi chrztów tej parafii. Piłsudscy i Billewiczowie, rodzina matki Marszałka, trzymali do chrztu troje dzieci z naszej rodziny: w 1862, 1865 i 1877 roku.
Tło historyczne
Kościół w Powiewiórce jest drewniany i stoi od połowy osiemnastego wieku. Dzwonnica obok pochodzi z 1851 roku. W środku stoi chrzcielnica, przy której w grudniu 1867 roku ochrzczono Józefa Piłsudskiego.
Od 2020 roku kościół ratuje polski Instytut Polonika. Najpierw schody, potem dach z ręcznie dartego gontu, który położyli górale z Cichego na Podhalu, potem kamienne ogrodzenie i ściany.
Dokumenty z filmu
To są prawdziwe skany z archiwów, które widać w filmie. Pod każdym jest sygnatura, więc każdy może sam sprawdzić źródło.
Wpis z księgi parafii, po łacinie. Dwa ostatnie wiersze z imionami chrzestnych są na wycinku pominięte.
Tekst oryginalny (łacina): Anno 1956, die 22. januarii, in Ecclesia Powiewiórka, sac. […], ecclesiae Miadziolensis administrator, baptisavit infantem nomine Romualdus, sexus virilis, natum in pago Guże, die octava januarii, anno millesimo nongentesimo quinquagesimo sexto, ex matrimonio religioso inter Antonium Łukaszewicz et Alinam natam Markowicz. Patrini: […]
Po polsku: Roku 1956, dnia 22 stycznia, w kościele w Powiewiórce ks. […], administrator parafii w Miadziole, ochrzcił niemowlę imieniem Romuald, płci męskiej, urodzone we wsi Guże ósmego stycznia roku tysiąc dziewięćset pięćdziesiątego szóstego, z małżeństwa kościelnego Antoniego Łukaszewicza i Aliny z domu Markowicz. Chrzestni: […]
Akt Józefa to trzeci wiersz od góry. Ojciec chrzestny, „Іозефъ Пилсудскій”, stoi w ostatniej rubryce po prawej.
Tekst oryginalny (rosyjski): Тысяча восемь сотъ шестьдесятъ пятого года Апреля девятого дня въ Сорокпольскомъ Римско-Католическомъ Костелѣ окрещенъ младенецъ по имяни Іозефъ Ксендзомъ Томашемъ Волинскимъ съ совершеніемъ всѣхъ обрядовъ Таинства. Дворянъ Томаша и Маріанны урожденной Долматувны Валентиновичовъ Законныхъ Супру: Сынъ родившійся сего года 3 Апреля въ Зуловѣ Сорокпольскаго прихода. Воспріемниками были Дворянъ Іозефъ Пилсудскій съ Юліею Пилсудскою дѣвицею.
Po polsku: Roku tysiąc osiemset sześćdziesiątego piątego, dnia dziewiątego kwietnia, w sorokpolskim rzymskokatolickim kościele ksiądz Tomasz Woliński ochrzcił niemowlę imieniem Józef z dopełnieniem wszystkich obrzędów sakramentu. Syn szlachty Tomasza i Marianny z domu Dołmat, prawych małżonków Walentynowiczów, urodzony tego roku 3 kwietnia w Zułowie w parafii sorokpolskiej. Rodzicami chrzestnymi byli szlachcic Józef Piłsudski i panna Julia Piłsudska.
Na wycinku są trzy akty. Akt Antoniego to środkowy wiersz: po lewej data i chrzest, po prawej rodzice i chrzestni.
Tekst oryginalny (rosyjski): Тысяча Восемь Сотъ Шестьдесятъ Второго Года Марта Шеснадцатого дня, въ Сорокпольской Приходской Римско Католической Церкви, Окрещенъ младенецъ по имяни Антони. Преподобнымъ Отцемъ Томашемъ Волинскимъ, Настоятелемъ оной Церкви, съ совершеніемъ всѣхъ Обрядовъ Таинства. Благородныхъ Тадеуша и Урш[у]ли урожденной Пуцятовны Марковичовъ, Законныхъ Супруговъ Сынъ, родившійся 14. дня Марта въ Застѣнкѣ Опкортахъ, сегоже Года Сорокпольского прихода. Воспріемниками были Помѣщикъ Свенцянского Уѣзда Презыдентъ, Благородный Антони Биллевичъ съ Благородною Девицею Маріею Билевичъ.
Po polsku: Roku tysiąc osiemset sześćdziesiątego drugiego, dnia szesnastego marca, w sorokpolskim rzymskokatolickim kościele parafialnym ochrzczono niemowlę imieniem Antoni. Ochrzcił wielebny ojciec Tomasz Woliński, proboszcz tego kościoła, z dopełnieniem wszystkich obrzędów sakramentu. Syn szlachetnie urodzonych Tadeusza i Urszuli z Puciatów Markowiczów, prawych małżonków, urodzony 14 marca tegoż roku w zaścianku Obkorty parafii sorokpolskiej. Rodzicami chrzestnymi byli ziemianin powiatu święciańskiego, prezydent, szlachetnie urodzony Antoni Billewicz ze szlachetnie urodzoną panną Marią Billewicz.
Akt Anny to pierwszy wiersz pod napisem „Мѣсяцъ Августъ”, czyli miesiąc sierpień. Ojciec chrzestny, „Адамъ Пилсудскій”, stoi w ostatniej rubryce po prawej.
Tekst oryginalny (rosyjski): Тысяча восемьсотъ семдесятъ седьмого года Августа 14 дня въ Приходскомъ Римско-Католическомъ Костелѣ Сорокполя окрещенъ младенецъ по имени Анна Ксендзомъ Томашемъ Волинскимъ съ совершеніемъ всѣхъ обрядовъ Таинства. Дворянъ Томаша и Маріи изъ Долматовъ Валентиновичовъ Закон: супр: дочь родившаяся сего года и мѣсяца 9 дня въ Деревни Войткунахъ Прихода Свенцянскаго. Воспріемниками были Дворяне: Адамъ Пилсудскій съ Зофіею Потоцкою дѣвицею.
Po polsku: Roku tysiąc osiemset siedemdziesiątego siódmego, dnia 14 sierpnia, w rzymskokatolickim kościele parafialnym w Sorokpolu ksiądz Tomasz Woliński ochrzcił niemowlę imieniem Anna z dopełnieniem wszystkich obrzędów sakramentu. Córka szlachty Tomasza i Marii z Dołmatów, prawych małżonków Walentynowiczów, urodzona tego roku i miesiąca 9 dnia we wsi Wojtkuny w parafii święciańskiej. Rodzicami chrzestnymi byli szlachcic Adam Piłsudski i szlachcianka panna Zofia Potocka.
Co mówi lektor
W tym drewnianym kościele chrzest przyjął Józef Piłsudski.
W 1956 roku chrzest przyjął tu także nasz ojciec.
Znaleźliśmy to w starych księgach, szukając naszych przodków.
To Powiewiórka pod Wilnem,
w parafii Sorokpol.
Marszałek przyjął tu chrzest w grudniu 1867 roku.
Chrzcielnica z tamtego dnia
stoi tu do dziś.
Nasz ojciec urodził się w styczniu 1956 roku
we wsi Guże.
Dwa tygodnie później przyniesiono go do tego kościoła.
W czerwcu 2026 roku, po siedemdziesięciu latach, nasz ojciec wrócił do Powiewiórki.
Stanął przy chrzcielnicy
i wpisał się do księgi gości.
Do tamtego lata wiedzieliśmy tylko tyle, że nasz ojciec i Marszałek przyjęli chrzest w tym samym kościele.
Gdy ojciec wrócił z Powiewiórki,
zaczęliśmy czytać stare księgi chrztów tej parafii.
Znaleźliśmy w nich coś, o czym nikt w rodzinie nie wiedział.
W 1865 roku
ojciec Marszałka trzymał tu do chrztu dziecko z naszej rodziny.
I nie był to jedyny raz. Piłsudscy
i Billewiczowie,
rodzina matki Marszałka,
trzymali do chrztu aż troje dzieci z naszej rodziny.
Ponad sto sześćdziesiąt lat przed wizytą naszego ojca
rodzina Marszałka stała w tym kościele
obok naszych krewnych.
Czy w twojej rodzinie jest miejsce, do którego warto wrócić?
Napisz w komentarzu. Ex Archivis.
Sprawdzamy, skąd pochodzi twoja rodzina.
Źródła
- Księga chrztów parafii Powiewiórka, 1956, akt 3
- Księgi chrztów parafii Sorokpol, 1862 akt 20 i 1865 akt 23 (Litewskie Państwowe Archiwum Historyczne w Wilnie, 772/1/7)
- Księga chrztów parafii Sorokpol, 1877, akt 42 (Litewskie Państwowe Archiwum Historyczne w Wilnie, 772/1/8)
Sceny oznaczone napisem „Inscenizacja” są rekonstrukcją. Dokumenty są prawdziwe.
Chcesz sprawdzić swoją rodzinę?
Napisz, skąd pochodzili Twoi przodkowie. Odpowiemy, do którego roku sięgają źródła tej okolicy.