Ojciec Piłsudskiego ojcem chrzestnym. Sorokpol, 1865
Wiosną 1865 roku w Zułowie pod Wilnem urodził się młodszy brat naszej praprababci Zofii. Do chrztu trzymał go Józef Piłsudski, ojciec przyszłego Marszałka. Dwa lata później w tym samym majątku urodził się jego własny syn, też Józef.
Tło historyczne
Dwóch Józefów z jednego majątku.
Gdy w 1863 roku Józef Wincenty Piłsudski przejmował Zułów, majątek miał długi. W tym samym roku w powstaniu styczniowym był komisarzem rządu powstańczego. Carskie sądy skazały za powstanie na śmierć co najmniej 669 osób, a na zesłanie co najmniej 38 tysięcy.
Pan z dworu był w parafii chrzestnym więcej niż raz. W grudniu 1866 roku stał przy chrzcielnicy w tym samym kościele w Sorokpolu u innej rodziny szlacheckiej z parafii. Matką chrzestną naszego Józefa była panna Julia Piłsudska, najpewniej jego siostra.
Był człowiekiem pełnym pomysłów. Kochał muzykę i sam komponował. W Zułowie postawił gorzelnię, młyn, cegielnię, smolarnię i małą fabrykę terpentyny. Prawie wszystko przyniosło straty. Syn Bronisław pisał w dzienniku: „tatko gubi siebie i nas”. Po pożarze dworu rodzina wyjechała do Wilna.
Zmarł w Petersburgu w 1902 roku na zapalenie płuc. Szesnaście lat później jego syn Józef stanął na czele wolnej Polski.
Dokumenty z filmu
To są prawdziwe skany z archiwów, które widać w filmie. Pod każdym jest sygnatura, więc każdy może sam sprawdzić źródło.
Akt Józefa to trzeci wiersz od góry. Ojciec chrzestny, „Іозефъ Пилсудскій”, stoi w ostatniej rubryce po prawej.
Tekst oryginalny (rosyjski): Тысяча восемь сотъ шестьдесятъ пятого года Апреля девятого дня въ Сорокпольскомъ Римско-Католическомъ Костелѣ окрещенъ младенецъ по имяни Іозефъ Ксендзомъ Томашемъ Волинскимъ съ совершеніемъ всѣхъ обрядовъ Таинства. Дворянъ Томаша и Маріанны урожденной Долматувны Валентиновичовъ Законныхъ Супру: Сынъ родившійся сего года 3 Апреля въ Зуловѣ Сорокпольскаго прихода. Воспріемниками были Дворянъ Іозефъ Пилсудскій съ Юліею Пилсудскою дѣвицею.
Po polsku: Roku tysiąc osiemset sześćdziesiątego piątego, dnia dziewiątego kwietnia, w sorokpolskim rzymskokatolickim kościele ksiądz Tomasz Woliński ochrzcił niemowlę imieniem Józef z dopełnieniem wszystkich obrzędów sakramentu. Syn szlachty Tomasza i Marianny z domu Dołmat, prawych małżonków Walentynowiczów, urodzony tego roku 3 kwietnia w Zułowie w parafii sorokpolskiej. Rodzicami chrzestnymi byli szlachcic Józef Piłsudski i panna Julia Piłsudska.
Akt Józefa Piłsudskiego to górny wiersz, tuż pod drukowanym nagłówkiem tabeli. W rubrykach po lewej: urodzony 23 listopada, ochrzczony 3 grudnia.
Tekst oryginalny (rosyjski): Тысяча восемь сотъ шестьдесятъ Седьмого года Декабря третьяго дня въ Костелѣ Римско-Католическомъ Сорокполь Окрещенъ младенецъ по Именамъ Іозефъ Клеменсъ Ксендзомъ Томашемъ Волинскимъ Настоятелемъ тогожъ Костела съ Совершеніемъ всѣхъ обрядовъ таинства. Благородныхъ Іозефа и Маріи урожденной Биллевичевной Пилсудскихъ Законныхъ Супруговъ Сынъ, родившійся сего Года Ноября 23 дня въ Мызѣ Зуловѣ Прихода Сорокполя. Воспріемниками были Благородные: Іозефъ Марциновскій съ Констанціею Рогальскою.
Po polsku: Roku tysiąc osiemset sześćdziesiątego siódmego, dnia trzeciego grudnia, w kościele rzymskokatolickim w Sorokpolu ksiądz Tomasz Woliński, proboszcz tego kościoła, ochrzcił niemowlę imionami Józef Klemens z dopełnieniem wszystkich obrzędów sakramentu. Syn szlachetnie urodzonych Józefa i Marii z domu Billewicz, prawych małżonków Piłsudskich, urodzony tego roku 23 listopada we dworze Zułów w parafii Sorokpol. Rodzicami chrzestnymi byli szlachetnie urodzeni Józef Marcinowski z Konstancją Rogalską.
Akt Marii to górny wiersz. Na lewym marginesie zapisano nazwisko Валентиновичева.
Tekst oryginalny (rosyjski): Тысяча девятьсотъ пятнадцатаго года Января десятаго дня, въ фольваркѣ Подворникахъ скончалась Марія изъ Долматовъ Валентыновичева отъ старости, бывшая пріобщена Св. Таинъ. Дворянка имѣвшая отъ роду 75 лѣтъ, вдова по мужу Антону Валентыновичу, оставила дѣти, сына Осипа, дочерій Зофію, Стефанію, Аполонію, Казимиру и Анну, прихожанка Сорокпольскаго Костела. Тѣло ея похоронилъ Настоятель Ксендзъ Станиславъ Щемирскій на Сорокпольскомъ приходскомъ Кладбищѣ двѣнадцатаго Января сего года.
Po polsku: Roku tysiąc dziewięćset piętnastego, dnia dziesiątego stycznia, w folwarku Podworniki zmarła ze starości Maria z Dołmatów Walentynowiczowa, opatrzona świętymi sakramentami. Szlachcianka, miała 75 lat, wdowa po mężu Antonim Walentynowiczu. Zostawiła dzieci: syna Józefa oraz córki Zofię, Stefanię, Apolonię, Kazimierę i Annę. Była parafianką kościoła sorokpolskiego. Jej ciało pochował proboszcz ksiądz Stanisław Szczemirski na sorokpolskim cmentarzu parafialnym dwunastego stycznia tego roku.
Co mówi lektor
Ojciec Józefa Piłsudskiego
był ojcem chrzestnym w naszej rodzinie.
Znaleźliśmy to w starych księgach, szukając naszych przodków.
To nasze drzewo.
Tutaj babcia Alina.
A tutaj nasza praprababcia,
Zofia.
Wiosna 1865 roku.
Rodzicom Zofii rodzi się syn,
jej młodszy brat.
Wiozą go do chrztu.
Chłopiec dostaje na imię Józef.
Ojcem chrzestnym
zostaje pan z dworu w Zułowie.
On też ma na imię Józef.
Józef Piłsudski.
Dwa lata wcześniej ożenił się z dziedziczką Zułowa.
W powstaniu styczniowym był komisarzem powstańczego rządu.
Za udział w powstaniu groziła śmierć
albo zesłanie na Syberię.
Dwa lata po tym chrzcie
w Zułowie rodzi się drugi Józef.
Syn ojca chrzestnego.
Chrzci go ten sam ksiądz,
w tym samym kościele.
To przyszły Marszałek.
Ojciec Marszałka postawił w Zułowie gorzelnię,
młyn
i cegielnię.
Wpadł przez to w długi,
a potem dwór spłonął.
Zmarł w Petersburgu w 1902 roku.
Nie doczekał wolnej Polski,
którą wywalczył jego syn.
Nasz Józef przeżył swojego ojca chrzestnego.
W 1915 roku wymienia go akt zgonu jego matki.
Po kim dostałeś imię?
Napisz w komentarzu. Ex Archivis.
Sprawdzamy, skąd pochodzi twoja rodzina.
Źródła
- Księga chrztów parafii Sorokpol, 1865, akt 23 (Litewskie Państwowe Archiwum Historyczne w Wilnie, 772/1/7)
- Księga chrztów parafii Sorokpol, 1867, akt 53 (Litewskie Państwowe Archiwum Historyczne w Wilnie, 772/1/8)
- Księga zgonów parafii Sorokpol, 1915, akt 3 (Litewskie Państwowe Archiwum Historyczne w Wilnie, 772/1/15)
Sceny oznaczone napisem „Inscenizacja” są rekonstrukcją. Dokumenty są prawdziwe.
Ten film w mediach społecznościowych
Chcesz sprawdzić swoją rodzinę?
Napisz, skąd pochodzili Twoi przodkowie. Odpowiemy, do którego roku sięgają źródła tej okolicy.