Siedmioletni brat Piłsudskiego chrzestnym. Sorokpol, 1877
W sierpniu 1877 roku siedmioletni Adam Piłsudski, młodszy brat przyszłego Marszałka, został ojcem chrzestnym młodszej siostry naszej praprababci Zofii.
Tło historyczne
Czy siedmiolatek mógł być ojcem chrzestnym?
Dolną granicę wieku chrzestnego, czternaście lat, wprowadził w Kościele dopiero kodeks prawa kanonicznego z 1917 roku. Nawet on pozwalał księdzu zrobić wyjątek z ważnego powodu.
W rodzinie Piłsudskich dzieci zostawały chrzestnymi rodzeństwa. W styczniu 1876 roku urodził się w Wilnie ich brat Jan. Do chrztu trzymał go dziewięcioletni Bronisław.
Rodzina mieszkała już wtedy w Wilnie. Dwór w Zułowie spłonął w połowie lat siedemdziesiątych, a pieniędzy na odbudowę zabrakło.
Rodzice Zofii mieszkali we wsi Wojtkuny. Ich córka urodziła się 9 sierpnia 1877 roku, a pięć dni później ochrzczono ją w kościele w Sorokpolu.
Adam dorósł w Wilnie. Pracował w zarządzie miasta, w 1934 roku został wiceprezydentem Wilna, a w 1935 roku senatorem. Zmarł w grudniu 1935 roku, siedem miesięcy po bracie Józefie.
Dokumenty z filmu
To są prawdziwe skany z archiwów, które widać w filmie. Pod każdym jest sygnatura, więc każdy może sam sprawdzić źródło.
Akt Anny to pierwszy wiersz pod napisem „Мѣсяцъ Августъ”, czyli miesiąc sierpień. Ojciec chrzestny, „Адамъ Пилсудскій”, stoi w ostatniej rubryce po prawej.
Tekst oryginalny (rosyjski): Тысяча восемьсотъ семдесятъ седьмого года Августа 14 дня въ Приходскомъ Римско-Католическомъ Костелѣ Сорокполя окрещенъ младенецъ по имени Анна Ксендзомъ Томашемъ Волинскимъ съ совершеніемъ всѣхъ обрядовъ Таинства. Дворянъ Томаша и Маріи изъ Долматовъ Валентиновичовъ Закон: супр: дочь родившаяся сего года и мѣсяца 9 дня въ Деревни Войткунахъ Прихода Свенцянскаго. Воспріемниками были Дворяне: Адамъ Пилсудскій съ Зофіею Потоцкою дѣвицею.
Po polsku: Roku tysiąc osiemset siedemdziesiątego siódmego, dnia 14 sierpnia, w rzymskokatolickim kościele parafialnym w Sorokpolu ksiądz Tomasz Woliński ochrzcił niemowlę imieniem Anna z dopełnieniem wszystkich obrzędów sakramentu. Córka szlachty Tomasza i Marii z Dołmatów, prawych małżonków Walentynowiczów, urodzona tego roku i miesiąca 9 dnia we wsi Wojtkuny w parafii święciańskiej. Rodzicami chrzestnymi byli szlachcic Adam Piłsudski i szlachcianka panna Zofia Potocka.
Akt Adama to ostatni wiersz tego rocznika. Pod nim stoi zamknięcie księgi z podpisami.
Tekst oryginalny (rosyjski): Тысяча восемь сотъ шестьдесятъ девятаго года Декабря двадцать седьмаго дня въ Приходскомъ Римско-Католическомъ Костелѣ Сорокполь Окрещенъ младенецъ по Именамъ Адамъ Антони, Отцемъ Томашемъ Волинскимъ Настоятелемъ онаго Костела, съ Совершеніемъ всѣхъ обрядовъ Таинства. Благородныхъ Іосифа и Маріи урожденной Биллевичевной Пилсудскихъ, Законныхъ супруговъ Сынъ, родившійся сего года Ноября 13 дня въ Мызѣ Зуловѣ вечеромъ Прихода Сорокполя. Воспріемниками были Благородные: Антони Биллевичъ, Надворный Совѣтникъ, съ Паулиною Биллевичевою Совѣтниковою Антона женою.
Po polsku: Roku tysiąc osiemset sześćdziesiątego dziewiątego, dnia dwudziestego siódmego grudnia, w parafialnym rzymskokatolickim kościele Sorokpol ojciec Tomasz Woliński, proboszcz tegoż kościoła, ochrzcił niemowlę imionami Adam Antoni z dopełnieniem wszystkich obrzędów sakramentu. Syn urodzonych Józefa i Marii z Billewiczów Piłsudskich, prawych małżonków, urodzony tego roku 13 listopada wieczorem w dworze Zułów w parafii Sorokpol. Rodzicami chrzestnymi byli urodzeni: Antoni Billewicz, radca dworu, z Pauliną Billewiczową, radczynią, żoną Antoniego.
Akt Zofii to dolny wiersz wycinka. Rubryka z chrzestnymi stoi na skanie dalej w prawo, poza kadrem, więc jej tu nie przepisujemy.
Tekst oryginalny (rosyjski): Тысяча восемь сотъ шестьдесятъ третьяго года Августа одиннадцатаго дня въ Сорокпольскомъ Римско Католическомъ Приходскомъ Костелѣ окрещенъ младенецъ по имени Зофія Ксендзомъ Томашемъ Волинскимъ съ совершеніемъ всѣхъ обрядовъ таинства. Дворянъ Антонія и Маріи урожденной Долматовны Валентиновичовъ законныхъ супруговъ дочь родившаяся сего года Августа 7 дня въ Мызѣ Зуловѣ Сорокпольскаго Прихода.
Po polsku: Roku tysiąc osiemset sześćdziesiątego trzeciego, dnia jedenastego sierpnia, w sorokpolskim rzymskokatolickim kościele parafialnym ksiądz Tomasz Woliński ochrzcił niemowlę imieniem Zofia z dopełnieniem wszystkich obrzędów sakramentu. Córka szlachty Antoniego i Marii z domu Dołmat, prawych małżonków Walentynowiczów, urodzona tego roku 7 sierpnia we dworze Zułów w parafii sorokpolskiej.
Akt Jana to pierwszy wiersz pod napisem „Мѣсяцъ Февраль”, czyli miesiąc luty. Chrzest odbył się w Wilnie, ale wpisano go do księgi parafii Sorokpol. Nazwiska księdza nie odczytaliśmy.
Tekst oryginalny (rosyjski): Тысяча восемь сотъ семдесятъ шестаго Года Февраля втораго дня, въ приходскимъ Римско-Католическомъ Виленскомъ Всѣхъ Святыхъ Костелѣ, Окрещенъ младенецъ по Имяни Янъ, Ксендзомъ Сатурниномъ […], съ Совершеніемъ всѣхъ обрядовъ Таинства. Благородныхъ Іосифа и Маріи урожденной Биллевичевной Пилсудскихъ Законныхъ супруговъ Сынъ, родившійся сего года Января 3 дня, въ Городѣ Вильнѣ Прихода Сорокполя. Воспріемниками были Благородные: Брониславъ Пилсудскій, съ Софіею Пилсудскою. Присутствовали: Благород: Іосифъ Пилсудскій, съ Зофіею Билевичевною дѣвицею. Кондратъ Билевичъ, съ Геленою Пилсудскою.
Po polsku: Roku tysiąc osiemset siedemdziesiątego szóstego, dnia drugiego lutego, w parafialnym rzymskokatolickim wileńskim kościele Wszystkich Świętych ksiądz Saturnin […] ochrzcił niemowlę imieniem Jan z dopełnieniem wszystkich obrzędów sakramentu. Syn urodzonych Józefa i Marii z Billewiczów Piłsudskich, prawych małżonków, urodzony tego roku 3 stycznia w mieście Wilnie, parafia Sorokpol. Rodzicami chrzestnymi byli urodzeni: Bronisław Piłsudski z Zofią Piłsudską. Obecni byli urodzeni: Józef Piłsudski z panną Zofią Billewiczówną oraz Kondrat Billewicz z Heleną Piłsudską.
Co mówi lektor
Siedmioletni brat Józefa Piłsudskiego został
ojcem chrzestnym w naszej rodzinie.
Znaleźliśmy to w starych księgach,
szukając naszych przodków.
To nasze drzewo.
Tutaj babcia Alina.
A tutaj nasza praprababcia,
Zofia.
Rok 1869.
W dworze w Zułowie
rodzi się Adam,
młodszy brat Józefa Piłsudskiego.
W tym samym majątku
sześć lat wcześniej
urodziła się Zofia.
Kilka lat później
dwór spłonął
i Piłsudscy przenieśli się do Wilna.
Rok 1877.
Rodzicom Zofii
rodzi się jeszcze jedna córka,
młodsza siostra Zofii.
Ojcem chrzestnym dziewczynki
zostaje
Adam Piłsudski.
Ma siedem lat.
Czy to możliwe?
Tak.
W rodzinie Piłsudskich
dzieci bywały chrzestnymi,
a dorośli
stali obok nich.
Rok wcześniej
dziewięcioletni brat Adama
trzymał do chrztu ich nowo narodzonego brata.
Adam dorósł.
Został wiceprezydentem Wilna
i senatorem.
Zmarł w 1935 roku,
siedem miesięcy po Józefie.
W rodzinie słyszeliśmy tylko,
że Piłsudscy byli sąsiadami.
Nikt nie wiedział, że byli aż tak blisko.
Jaką opowieść o przodkach słyszałeś w domu?
Napisz w komentarzu. Ex Archivis.
Sprawdzamy, skąd pochodzi twoja rodzina.
Źródła
- Księga chrztów parafii Sorokpol, 1869, akt 57 (Litewskie Państwowe Archiwum Historyczne w Wilnie, 772/1/8)
- Księga chrztów parafii Sorokpol, 1876, akt 7 (Litewskie Państwowe Archiwum Historyczne w Wilnie, 772/1/8)
- Księga chrztów parafii Sorokpol, 1877, akt 42 (Litewskie Państwowe Archiwum Historyczne w Wilnie, 772/1/8)
Sceny oznaczone napisem „Inscenizacja” są rekonstrukcją. Dokumenty są prawdziwe.
Ten film w mediach społecznościowych
Chcesz sprawdzić swoją rodzinę?
Napisz, skąd pochodzili Twoi przodkowie. Odpowiemy, do którego roku sięgają źródła tej okolicy.