Urodzona po śmierci ojca. Kreftowie, 1897
W maju 1897 roku w Kosowie na Kaszubach umiera robotnik Józef Kreft. Jego żona Zuzanna jest w ciąży. Córka Helena rodzi się w listopadzie i nigdy nie pozna ojca.
Tło historyczne
Z czego żyła wdowa po robotniku w 1897 roku?
Kaszuby należały wtedy do Prus. Od 1889 roku Niemcy miały państwowe ubezpieczenie na starość i na wypadek niezdolności do pracy. Wdowom i sierotom nie płaciło ono nic. Rentę dla wdów wprowadzono dopiero w 1912 roku, a do 1927 roku dostawała ją tylko ta, która sama nie mogła już pracować.
Zuzanna została w maju 1897 roku sama, w ciąży, bez żadnej renty. Jeszcze w 1919 roku, kiedy Helena brała ślub, mieszkała w Kosowie.
Matka Józefa, Franciszka, wyszła później za mąż za człowieka o nazwisku Bach. Józef do śmierci nosił jej panieńskie nazwisko.
Zuzanna podpisała akt zgonu męża sama. Na wsi nie było to wtedy oczywiste. W 1895 roku Franz Rompa z Pomieczyna zgłaszał w urzędzie narodziny syna Augusta. Urzędnik zapisał, że Franz nie umie pisać, a pod aktem stoją trzy krzyżyki.
Ten chłopiec, August, w 1919 roku ożenił się z Heleną. Pod aktem ślubu oboje podpisali się sami.
Przy imieniu ojca Heleny w akcie jej ślubu stoi jedno słowo: zmarły.
Dokumenty z filmu
To są prawdziwe skany z archiwów, które widać w filmie. Pod każdym jest sygnatura, więc każdy może sam sprawdzić źródło.
Co mówi lektor
Ta dziewczynka nigdy nie zobaczyła swojego ojca.
Ani razu.
Kaszuby, wieś Kosowo, rok 1897.
Józef Kreft jest robotnikiem.
Ma 33 lata.
Od pięciu lat jest mężem Zuzanny.
30 maja, o ósmej wieczorem, Józef umiera.
Następnego dnia Zuzanna sama idzie do urzędu.
Zgłasza śmierć męża i podpisuje akt własną ręką.
Jest wtedy w ciąży.
2 listopada rodzi córkę.
Daje jej na imię Helena.
Helena dorasta bez ojca.
Tak jak kiedyś on.
Bo gdy w 1863 roku chrzczono Józefa, w rubryce ojciec ksiądz wpisał jedno słowo:
unehelich, czyli nieślubny.
Nazwisko Józef dostał po matce.
Zuzanna też nie miała już ojca, gdy brała ślub.
Urzędnik zapisał: córka zmarłego robotnika.
W 1919 roku ślub bierze Helena.
I znowu te same słowa:
córka zmarłego robotnika Józefa Krefta.
Podpisuje się sama, jak kiedyś jej matka.
Trzy pokolenia. Trzy akty.
W każdym brakuje ojca.
A ty wiesz, jak miał na imię ojciec twojej prababci?
Napisz w komentarzu.
Ex Archivis.
Sprawdzamy, skąd pochodzi twoja rodzina.
Źródła
- Akt zgonu, USC Seefeld (Przodkowo), 1897, nr 39 (Archiwum Państwowe w Gdańsku)
- Księga chrztów parafii Przodkowo, 1863, akt 41 (Archiwum Państwowe w Gdańsku)
- Akt małżeństwa, USC Seefeld (Przodkowo), 1891, nr 36 (Archiwum Państwowe w Gdańsku)
- Akt małżeństwa, USC Seefeld (Przodkowo), 1919, nr 55 (Archiwum Państwowe w Gdańsku)
Sceny oznaczone napisem „Inscenizacja” są rekonstrukcją. Dokumenty są prawdziwe.
Ten film w mediach społecznościowych
Chcesz sprawdzić swoją rodzinę?
Napisz, skąd pochodzili Twoi przodkowie. Odpowiemy, do którego roku sięgają źródła tej okolicy.